Gedenkplaatsen

Gedenkplaatsen

In de sporen van de Duitse geschiedenis

Berliner Mauer – © visitBerlin.de-Koch

Talloze gedenkplaatsen verwijzen naar de bewogen geschiedenis van Berlijn. In de Berliner Tiergarten herinnert het gedenkteken voor de vermoorde Joden van Europa met zijn 2.711 stèles van verschillende hoogte aan de holocaust.

In de buurt van de gedenkplaats bevindt zich het monument voor de homoseksuelen die tijdens het nationaalsocialisme werden vervolgd. De Topographie des Terrors, niet ver van de Potsdamer Platz, is een historische plaats op het terrein van het vroegere Reichssicherheitshauptamt (SS-veiligheidsdienst) en toont het vervolgings- en terreurapparaat in het Derde Rijk.

Sinds 1961 informeert de Gedenkplaats Sachsenhausen in tien permanente, vorig jaar nieuw ontworpen tentoonstellingen over de geschiedenis van het concentratiekamp dat in 1936 aan de rand van Oranienburg ontstond. Aan de Bebelplatz herinnert het gedenkteken van de Israëlische kunstenaar Michael Ullmann – een ondergrondse bibliotheek met lege rekken – aan de boekverbranding van 1933. In de buurt van het Noordstation bevindt zich over een lengte van 1,4 km de gedenkplaats Berliner Mauer, die een indruk geeft van de bouw van grensconstructies tussen Oost- en West-Berlijn rond het einde van de jaren '80. Een documentatiecentrum en tentoonstellingen op het gebied langs de voormalige grensstrook, brengen de geschiedenis van de opdeling opnieuw tot leven. Checkpoint Charlie was een van de bekendste grensovergangen in Berlijn.

Vandaag de dag brengt het Mauermuseum, met lezingen en tentoonstellingen, de bouw van de muur en vluchtpogingen uit de DDR in herinnering. Vanaf de zomer van 2012 wordt bij Checkpoint Charlie gewerkt aan de Black Box, een informatiecentrum over de Koude Oorlog, als voorganger van een museum over dat thema, dat hier een plaats zal krijgen. Het Berliner Bildungszentrum der Bundesbehörde für die Stasi-Unterlagen (Berlijns vormingscentrum van het Rijksbureau voor Stasi-documenten), in de buurt van Checkpoint Charlie, geeft een inkijk in de geschiedenis van het Ministerie voor Staatsveiligheid van de DDR. Het historische gebouw van het voormalige ministerie in Lichtenberg herbergt nu de onderzoeks- en gedenkplaats Normannenstraße, het Stasimuseum. Vlakbij de Friedrichstraße, in het 'Tränenpalast', dat onder monumentenzorg valt, toont de stichting 'Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland' in de permanente tentoonstelling 'GrenzErfahrungen. Alltag der deutschen Teilung' het persoonlijke leven in het verdeelde Duitsland. Deze plaats was vroeger een grensovergang tussen het Oosten en het Westen.

De East Side Gallery in Friedrichshain werd door internationale kunstenaars kleurrijk beschilderd en is een restant van de Berlijnse muur. Deze openluchtgalerij meet 1.316 meter en is hiermee de langste ter wereld. Het Sovjet-monument in het Treptower Park strekt zich uit over 100.000 m² en is het grootste in Duitsland. Meer dan 5.000 Sovjetsoldaten liggen hier begraven. Op het terrein van de instelling voor voorlopige hechtenis van het Ministerie voor Staatsveiligheid geeft de gedenkplaats Hohenschönhausen informatie over de geschiedenis van de gevangenis en over de politieke vervolging in de DDR.